Önleme dinlemesi nedir?
Kanunlarda mahkeme kararıyla alınan iki yasal dinleme türü düzenleniyor. Ortada işlenmiş bir suç yokken, suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla mahkeme kararıyla yapılan dinlenmeler önleme (istihbari) dinleme olarak adlandırılıyor. Yargıtay kararına göre bu tür dinlemelerle elde edilen bulgularla bir soruşturma açılabilecek ancak bu bulgular ne soruşturmada ne de davada delil olabilecek.
Yargıtay'ın bu kararından sonra, şike ve teşvik soruşturması kapsamında yapılan tüm telefon dinlemelerinin de delil sayılamayacağı anlamına geldiği yorumları yapıldı.
Nitekim bu konuda görüşüne başvurduğumuz Spor ve Ceza Hukuku uzmanı, hukuk müşaviri Ali Gürel, yargıtayın son kararlarını şu şekilde değerlendirdi:
6222 sayılı Sporda şiddetin önlenmesi hakkındaki yasanın, 6250 sayılı yasayla değiştirilmeyen 23/2. maddesinden: 'Ceza mahkemesi kanunu 135. maddesi hükümlerinin şike ve teşvik pirimiyle ilgili yasanın 11. maddesi için de uygulanabileceği ön görülmüştür.'
Demek oluyor ki:
1) Şike ve teşvik ile ilgili önleme dinlemesi yapılırken, 'İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması' mümkün gözükmektedir.
2 ) Usulüne uygun yapılan 'Önleme amaçlı telefon dinlemeleri' bir ceza soruşturmasının başlatılmasına dayanak yapılabilir. Ancak tedbir amaçlı elde edilen bu bulguların yani tapelerin, Yargıtay'ın yukarıda yer alan 2 kararı doğurultusunda ceza soruşturma ve koğuşturma aşamasında tek başına delil olarak kullanılamayacığını bir kez daha ortaya konulmuş bulunmaktadır.
Bu durumda önleme amaçlı telefon dinlenmesi sonucu elde edilen tapeler, hukuka aykırı bir faaliyetin tespiti sonucunda başlatılacak soruşturmaya dayanak teşkil edebilir ise, bu kayıtların (tapelerin) ceza mahkemesi hukuku bakımından 'Hukuka aykırı sayılması ve dolayısıyla tapelerle yoluyla elde edilen diğer delillerin de (hukuka aykarı delillerin uzak etkisi) uyarınca delil olarak kabul edilmemesi gerekir. Çünkü kanun koyucu önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi yoluyla elde edilen kayıtların, delil olarak kullanılmasını imkan dışı bırakan açık bir düzenlemeye ceza yasamızda yer verdiği gibi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bu konuda yerleşik kararları da hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde bir bütünlük arz etmektedir.
Özetleyecek olursak; polisin şike ve teşvik soruşturmasına yönelik olarak önleme amaçlı olarak yapmış olduğu telefon dinlemelerinin başkaca delillerle kanıtlanamaması durumda yapılan telefon dinlemelerinde elde edilen bulguların başkaca kanıtlarla desteklenememesi halinde (örneğin para alış verişlerinde suç üstü yapmak veya para alışverişlerini banka kayıtları ile ispat etmek gibi somut deliller) tapelerin sanıkların yargılanacağı mahkemede tek başına delil olarak kabul edilmesi imkanı yoktur.